हुतात्म्याची आई

त्या घरातून
एकेदिवशी
हुतात्म्याची अंत्ययात्रा निघाली होती,
तिरंग्यात लपेटून,
हजारांच्या गर्दीत,
त्याला खांदा द्यायच्या उत्साहात
शेकडाभर लोकांचे अंगरखे फाटले,
कित्येकांच अंग खरचटल,
भारत माता कि जय
इन्कलाब जिंदाबाद,
इंग्रज सरकार मुर्दाबाद,
च्या घोषणेत हुतात्म्याच्या आईचं रुदण
लोपलं गेलं होत.
तिच्या अश्रूंचा पुर,
फुल,हार आणि बत्ताशाच्या सरीमध्ये
लपला गेला होता.
लोक मोठ्याने गरजले होते,
तुझं नाव सुवर्णाक्षरात लिहिलं जाईल.
गल्ली मोठ्या अभिमानाने दिपून गेली होती.
त्याच घरातून
तीस वर्षांनंतर
हुतात्म्याच्या आईची अंत्ययात्रा निघाली
तिरंग्यात न लपेटलेली
(तो खास लोकांसाठी राखीव आहे आता)
फक्त चार खांद्यांवर
राम-राम च्या जुनाट गजरात;
चर्चा होती म्हातारी निराधार होती,
जीवनाच्या कष्टांतून सुटली,
गल्ली मोठ्या समाधानात
सुस्कारे सोडत होती.

हरीवंशराय 'बच्चन' यांच्या 'शहीद कि माँ'चा स्वैर भावानुवाद
प्रजासत्ताक दिनाच्या शुभेच्छा